به يزد و اصفهان بازگشت . اما عبيد الله خان در 29 رمضان 937 ه . ق به هرات آمد و آنجا را در محاصره گرفت ولى چون خبر عزيمت دوبارهء شاه طهماسب را به قصد خراسان شنيد ، در 14 ربيع الاول 940 به بخارا گريخت . شاه طهماسب دوباره هرات را گرفت و اين‌بار حكومت آنجا را به سام ميرزا سپرد و در هفتم صفر 941 به آذربايجان رفت . ازبكان بار ديگر به هرات تاختند و امير سلطان ابراهيم امينى را كه از بزرگان هرات بود با نهصد تن از همراهانش كشتند . ازاين‌رو مردم هرات امت بيگ را نزد صوفيان خليفهء روملو به مشهد فرستادند و او را به هرات فراخواندند و از او خواستند كه در مقابله با ازبكان آنان را يارى دهد . صوفيان خليفهء روملو در چهارم محرم 943 ه ق به هرات آمد ، اما ازبكان از غيبت او استفاده كردند و به مشهد تاختند . صوفيان خليفه ناگزير به مشهد بازگشت و سرانجام در 20 رجب 943 ه ق در قريه عبدل آباد با سپاه عبيد الله خان جنگيد ولى از او شكست خورد و به اسارت ازبكان درآمد . بدين ترتيب هرات به دست ازبكان افتاد . شاه طهماسب اين‌بار در شعبان 943 ه ق به هرات لشكر كشيد و آنجا را فتح كرد و به دلجويى از مردم آن ناحيه پرداخت و دستور داد خواجه كلان غوريانى را كه سنّى متعصبى بود و به مردم هرات آزار بسيار رسانده بود ، در چهارسوق هرات زنده‌زنده پوست كندند و پوستش را پر كاه كرده بر سر چوبى آويختند . « 1 » عبيد الله خان در 946 ه ق درگذشت و پس از مرگ او ، خراسان مدت 11 سال از تاخت و تاز ازبكان آسوده بود تا آنكه براق خان بن سيونجك خان و عبد اللطيف خان بن كوچم خان ، از فرمانروايان ازبك در 957 ه ق بار ديگر به خراسان تاختند ، اما كارى از پيش نبردند . چندى بعد ، شاه طهماسب با انعقاد صلح آماسيه ( 962 ه . ق ) به دشمنى و اختلاف خويش با عثمانيان كه از متحدين ازبك‌ها و مشوقان حملهء آنان به ايران بودند ، پايان داد و از شر دشمنى نيرومند رهايى يافت . اما ازبكان در فاصلهء سالهاى 967 - 966 ه . ق به سرخس و زورآباد و نيشابور نيز حمله كردند . تاخت و تاز ازبكان در عهد حكومت شاه عباس همچنان ادامه يافت و چون عبد الله خان ازبك در 977 ه . ق قدرت را در دست گرفت ، بار ديگر هرات به خاك و خون

--> ( 1 ) . احسن التواريخ ، ص 362 .